A. Dövizli fatura ve sözleşme düzenlemedeki son durum

12.09.2018 tarihli ve 85 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı kararda değişiklik yapan 2022-32/34 nolu Tebliğ ile Türkiye’de ikamet edenlerin kendi aralarında yapacakları belirli sözleşmelerde sözleşme bedelinin ve ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenemeyeceğine dair düzenlemeler yapılmıştır.

Fakat 19.04.2022 tarihli ve 31814 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 2008-32/34 sayılı tebliğde değişiklik yapan 2022-32/66 nolu tebliğ ile yeni düzenleme yapılmıştır.

Söz konusu Tebliğ ile ilgili Tebliği(Tebliğ no: 2008-32/34)’in 8 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasının sonuna “Ancak sözleşme konusu ödeme yükümlülüklerinin Türk parası cinsinden yerine getirilmesi ve kabul edilmesi zorunludur.” Cümlesi eklenmiş, on beşinci fıkrasında yer alan  “kararlaştırılması” ibaresi, , “ödenmesi ve kabul edilmesi” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu değişikliğe göre;

-Türkiye’de ikamet eden gerçek ve tüzel kişilerin;

-19.04.2022 tarihinde itibaren düzenlenecek fatura ve sözleşmelerin bedellerinin döviz cinsinden ya da dövize endeksli olarak düzenlenebilecek, fakat bu sözleşme ve faturalarda konu ödeme yükümlülüklerinin TL cinsinden yerine getirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bir diğer ifade ile bu tarihten sonra emtia alışına ait faturaların düzenlenmesi döviz veya dövize endeksli olabilecek, fakat ödeme vadesinde ödeme yükümlülüğü TL cinsinden yapılacaktır.

-Yine tebliğin yayım tarihli olan 19.04.2022 tarihinden itibaren dövizli çekler düzenlenemeyecektir.

-19.04.2022 tarihinden önce düzenlenmiş faturalar ve döviz çeklerine ait ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden yerine getirilebilecektir.

-Tebliğde geçen “menkul” ibaresi gayrimenkul tanımına girmeyen her türlü mal ve eşya kapsamaktadır.

-Söz konusu değişiklik Türkiye’de ikamet eden gerçek ve tüzel kişilerin kendi aralarında düzenleyecekleri sözleşme ve faturaların konusu ödemeleri kapsaması sebebi ile Türkiye’de ikamet eden gerçek ve tüzel kişiler arasında düzenlenecek fatura ve sözleşmelere ait ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden yerine getirebilir.

-Bahsi geçen hükümlere uyulmaması halinde; işlemin tarafları için ayrı ayrı olması ve kurallara uymamanın tekrarı halinde iki kat uygulanmak üzere, 2022 yılı için 14.300 TL ila 110.175 TL arasında idari para cezası uygulanacaktır.

     B.İhracat bedellerinin yurda belli getirilmesi ve belli bir oranın bozdurulması ve alt limit değişikliği

-Merkez Bankasının 16 Ocak 2020 tarihli ihracat Genelgesi’ne Hazine ve Maliye Bakanlığının 31.12.2021 tarihli talimatı ile “İhracat Bedellerinin Merkez Bankasına Satışı” başlığı ile “Ek Madde 1.” ilave edilmiştir. Bu düzenleme ile ihracat bedelleri yurda getirilmesi kapsamında İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) veya Döviz Alım Belgesi (DAB)’ne bağlanan ihracat bedellerinin %25’inin Merkez Bankasına satılması zorunluluğu getirilmiştir.

-Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 15.04.2022 tarihli talimatı ile 18.04.2022 tarihinden itibaren İBKB’ye veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin bozdurma oranı %25’den %40’a çıkartılmıştır. Bir diğer ifade ile ihracatçı firmalar, ihracat bedelleri geldiğinde bu faturaların en az %40’nı Merkez Bankasın satacaklardır.

-Diğer taraftan Ukrayna ve Rusya’ya gerçekleştirilecek ihracat bedellerinin döviz cinsinden beyan edilmiş olsa bile Türk lirası olarak kabulü mümkündür.

-İhracat bedellerini yurda getirilmesine ilişkin düzenleme yapıldı. İhracatta 30 bin dolar olan terkin alt limiti 25 Nisan 2022 tarihinden itibaren 15 bin dolar uygulanacak. TCMB’nin 16 Ocak 2020 tarihli ihracat genelgesinin “terkin başlıklı 28. Maddesinin” 1nci fıkrasında yer alan 30.000 ABD Doları, Hazine ve Maliye Bakanlığının 21.04.2022 tarih ve 1150193 sayılı yazısı üzerine Merkez Bankası tarafında 15000 ABD Doları olarak belirlendi. 15 bin doların üzerindeki ihracat geliri yurda getirilecek.

Bir diğer ifade ile ihracat beyannamesi başına değerlendirme yaparken, beyannamedeki ihracat bedeli 15.000 USD’nin altında ise, beyannameyi kapama zorunluluğu bulunmamaktadır.

Merkez Bankasınca yayımlanan ihracat genelgesinde iki konuda değişikliğe gitmiştir.

1. Döviz satışına ilişkin uygulama talimatı

Hazine ve Maliye Bakanlığı 31.12.2021 tarihli talimatı ile İhracat Genelgesine EK 1 madde ilave ederek İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) veya Döviz Alım Belgesi (DAB)’ne bağlanan ihracat bedellerinin %25’ini ilgili Banka üzerinden Merkez Bankasına satılması ve Merkez Bankasının bunun TL karşılığının ihracatçı firmanın banka hesabına aktarılması şeklinde bir düzenlemeye gitmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığının 15.04.2022 tarihli talimatı ile 18.04.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere İhracat Bedellerinin Merkez Bankasına satılma zorunluluğu %25’den %40’a yükseltilmiştir.

 İlgili mevzuat,

“İhracat Bedellerinin Merkez Bankasına Satışı,

EK Madde 1 – (1) Bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren İBKB’ye veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin en az %40’ı İBKB’yi veya DAB’ı düzenleyen bankaya satılır. Bu bedeller bankaca Merkez Bankası tarafından ilan edilen ve işlem günü için geçerli döviz alış kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankasına satılır ve Merkez Bankasının banka nezdindeki hesabına aktarılır. Söz konusu tutarın tam karşılığı banka tarafından ihracatçıya Türk parası olarak ödenir”. şeklindedir.

2. Rusya ve Ukrayna’dan getirilecek ihracat bedelleri

Rusya’nın, Ukrayna’yı işgali ile Türkiye’den bu ülkelere yapılan ihracat bedellerinin yurda getirilmesinde sorunlar yaşanmaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığının 07.04.2022 tarihli talimatı ile bu konuda düzenleme yapılmıştır. Rusya ve Ukrayna’ya yapılan ihracat bedellerinin döviz cinsinden beyan edilmiş olsa dahi Türk Lirası olarak kabul edilmesi mümkün hale getirilmiştir.

İhracat Genelgesine Geçici 1.madde olarak ek yapılmıştır. Düzenleme metni aşağıdaki gibidir;

“Döviz olarak beyan edilen ihracat bedellerinin Türk Lirası olarak kabulü,

Geçici Madde 1- (1) Ukrayna ve Rusya’ya gerçekleştirilmiş veya gerçekleştirilecek ihracat işlemleriyle ilgili olarak ihracat bedellerinin döviz cinsinden beyan edilmiş olsa dahi Türk Lirası olarak da kabulü mümkündür.” şeklinde yer almıştır.

    29 Mart 2022 tarihli ve 31793 Sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan 5359 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı mal ve hizmet teslimlerinde KDV Oranlarında değişiklik yapılmıştır. Bahsi geçen değişiklikler 1 Nisan 2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir. Yapılan değişiklikler aşağıdaki gibidir;

1. KONUT KDV ORANLARINDAKİ DEĞİŞMELER

1. KDV oranlarının düzenlendiği ilgili kararın 1 inci maddesinin altıncı fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. Bu madde (I) Sayılı listenin “B)DİĞER MAL VE HİZMETLER” bölümünün 11 inci sırasında yer alan büyükşehirlerdeki net alanı 150m2’ye kadar konutlardaki KDV oranı 2013 yılından itibaren büyükşehir sınırları içinde bulunup bulunmaması, taşınmazın yer aldığı arsanın belediyedeki emlak vergisi değeri ve inşaatın yapı sınıfı kıstaslara göre belirlenmekte, pozisyona göre KDV oranı %1,8 ve 18 olarak uygulanıyordu.

2. Dairenin net kullanım alanı 150 m2 ve üzerinde olan konutlarda KDV oranı %18 olarak uygulanıyordu. Yapılan yeni düzenleme ile kademeli vergilendirmeye geçildi. Konutların net alanın 150 m2’ye kadar olan kısmında KDV oranı % 8 olarak belirlenmiştir. Konutların net alanının 150 m2’yi geçen kısmı için KDV oranı %18’dir.

Örneğin; Konutun 180 m2 olduğu varsayılırsa, bu konutun 150m2’ye kadar olan kısmı için %8, 150 m2’nin üzerinde olan 30 m2 ise %18 KDV oranı uygulanacaktır.

3. Söz konusu değişiklik ile daha öncesinde 150 m2’nin altında kalan daire satışlarındaki KDV oranı %1’den %8’e yükseltildi. %7’lik KDV artışı söz konusu olmuştur.

4. 16.05.2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki rezerv yapı alanı ve riski alan olarak belirlenen yerler ile riskli yapıların bulunduğu yerlerde dönüşüm projeleri çerçevesinde yapılan konutların net alanın 150 m2’ye kadar olan kısmı için KDV oranı %1’dir.

Söz konusu yerlerde inşaa edilen konutların net alanının 150 m2 ve üstünde olması halindeyse, KDV kademeli olarak uygulanacaktır. Bu konutların net alanının 150 m2’ye kadar olan kısım için %1’ i aşan kısmı için yüzde %18 oranında uygulanacaktır.

5. İlgili Cumhurbaşkanı kararı ile 1 Nisan 2022 tarihinde itibaren arsa ve arazi teslimlerinde uygulanmakta olan KDV oranı %18’den %1’e indirilmiştir.

6. Konut teslimine ilişkin olarak belirlenen yeni KDV oranları 1 Nisan 2022 tarihinden itibaren alınacak yapı ruhsatları veya kamu kurum ve kuruluşları ile bunların iştirakları tarafından ihalesi yapılacak projeler kapsamında üretilecek konutlar için geçerli bulunmaktadır. 1 Nisan 2022 tarihinden önce yapı ruhsatı alınmış veya kamu kurum ile kuruluşları ile bunların iştirakları tarafından ihalesi yapılmış projeler kapsamında inşaa edilen konutların 1 Nisan 2022 tarihinden sonra tesliminde eski hükümleri uygulanacaktır.

Devam eden projelerden %1 KDV ile konut satın alanlarda, bu konutlar 1 Nisan 2020’den sonra teslim alınsa bile teslimlerinde %1 KDV hesaplanacaktır.
 

2. DİĞER KDV ORANLARINA AİT DÜZENLEMELER
   
   a. %1 KDV oranına tabi kalemlerin yer aldığı (I) Sayılı listenin “B)DİĞER MAL VE HİZMELER” bölümünün 5 inci sırasında Tohum ve fidanlar tek tek sayılırken, yeni düzenleme ile “5-Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından sertifikalandırılan tohumluk ve fidan şeklinde almıştır.
   b. Galerici esnafın yani ikinci el motorlu taşıtlar ticareti ile uğraşan mükelleflerce %18 KDV oranı uygulanarak satın alınan araçların (ticari araçlar) tesliminde ve özel matrah (binek oto) uygulanarak yapılan teslimlerde de KDV oranı % 18 olarak uygulanacaktır
   c. Yatlar, kotralar, tekneler ve pozitif gemileri için %1 olarak uygulanan KDV oranı %18 olarak değiştirilmiştir. Söz konusu taşıtların yurt içi teslimlerinde ve ithallerinde yeni veya eski olmalarına bakılmaksızın KDV oranı %18 olarak uygulanacaktır.
   
   d.Kararın eki (II) Sayılı listeye;

Sabun, şampuan, deterjan, dezenfektan, ıslak mendil(sabun, deterjan veya solüsyon emdirilmiş olsun olmasın), tuvalet kağıdı, kağıt havlu, kağıt mendil ve peçete, dış fırça ve macunu, diş iplikleri. Bu temizlik ürünlerinin daha önceki KDV oranı %18 iken, yapılan değişiklikle yeni KDV oranı %8’e düşürülmüştür.

5. Kararın eki (II) Sayılı listenin 28 inci sırasında yer alan satır “84.34 süt sağma makinaları ve sütçülükte kullanılan makine ve cihazlar” olarak değiştirilmiş olup, bı ürünlerde KDV oranı %8 olarak uygulanmaktadır.
6. Kararın eki (II) Sayılı listenin 24 üncü satırında yer alan “(birinci sınıf lokanta ruhsatı ya da işletme belgesine sahip olan yerler ile üç yıldız ve üzeri oteller, tatil köyleri ve benzeri tesislerin bünyesindeki lokantalar hariç)” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

Yeme içme hizmetlerindeki %18 olan bütün KDV oranları %8’e indirilmiştir. Alkollü içecek servisine ilişkin KDV oranı %18 olarak uygulanmaya devam edecektir. Bu şekilde yıldız sayımı ayırt edilmeksizin tüm oteller ve tatil köylerindeki yeme içme hizmetleri, işletme belgesi niteliğine bakılmaksızın %8’e indirilmiştir.

7. Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “Tıbbi Cihaz Yönetmeliği “ ve “In Vitro Tanı amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği” hükümlerine KDV oranı %18 iken, yeni düzenleme ile %8 KDV oranına düşürülmüştür.

7349 Sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunun 23 üncü maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle hizmet erbabına ödenen tutarın asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi SGK prim payı ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücretlerin gelir vergisinden istisna tutulmuştur. Bu kanun ile Gelir Vergisi Kanunun 64 üncü maddesinde düzenlenen diğer ücretlerde vergileme uygulaması sona ermiştir.

 27/01/2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 319 nolu Gelir Vergisi Tebliğinde Asgari ücretten alınan gelir vergisinin kaldırılmasına ilişkin uygulama esasları yayımlanmıştır.

Bu uygulama ile asgari ücret vergi dışı bırakılmış ve asgari ücretin üzerinden ücret geliri elde edenlerin, asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergileri istisna kapsamına alınmıştır.

1. Vergilendirme Esasları

GVK 61.madde de ücret, çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile mesai, prim, aylık ücret, ikramiye, gider karşılığı ve benzeri adlarla sağlanan tüm ödemeler ücret olarak değerlendirilir.

Ücret gelirleri tevkif suretiyle vergilendirmekte olup, işverenler tarafından muhtasar ve hizmet prim beyannamesi ile beyan edilmek suretiyle ödenmektedir. Öte yandan, bu düzenleme ile kaldırılmış olan GVK 64, diğer ücretler, yani vergilendirilmemiş diğer ücretler ise tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

            Ücret gelirleri için yıllık beyanname verilmesi halinde, GVK 89.maddesindeki indirimlerden eğitim ve sağlık harcamaları ile bağış ve yardımlar gibi bazı harcamalar indirim konusu yapılabilmektedir.

2. İstisnanın Uygulanması  

            Asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi SGK Prim payı ve işsizlik sigorta primi düştükten sonraki tutara karşılık gelen ücretler gelir vergisinden istisna edilmiştir.

İstisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinden çalışanların ilgili aydaki gelirine ilişkin verginin hesaplanmasında karşılık gelen gelir dilimi tutarı ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlarda dikkate alınacaktır. Örneğin, Ocak/2022 maaşı brüt 8000 TL olan bir çalışanın hesaplanan gelir vergisi 1.020 TL iken, asgari ücretin vergisi 638,01 TL istisna olarak düşülüp, kalan 381,99 TL kesilecek gelir vergisi olarak beyan edilecektir.

Aynı dönemin damga vergisi hesabında 8.000 TL Brüt ücretten asgari ücret kadar kısım düşülecek   [(8000-5004)*0,0075] ve 22,74 TL damga vergisi hesaplanacaktır.

Çalışanın birden fazla işverenden ücret alması halinde istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanacaktır. İlgili ayda ücret ve ücret sayılan ödemelerin toplamına ücret istisnası bir defa uygulanmaktadır.

Ücret sayılan ödemeler de bu istisna kapsamındadır. Yönetim ve denetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakkı, bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine, sporculara yapılan ödemeler gibi ücret sayılan ödemelerin vergilendirilmesinde bu ücret istisnası uygulanabilecektir.

            Asgari ücret üzerinden ücret alan ve engellilik halinden dolayı vergi indirimi hakkına sahip olan çalışanların, vergi matrahının yeterli olması halinde, hem engellilik indiriminden hem de asgari ücret vergi istisnasından faydalanabileceklerdir.

            Tam zamanlı çalışmayan hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri ile yeni işe başlayan ve işten ayrılan çalışanlara kıst dönem için yapılan ücret ödemelerinde istisna tam olarak uygulanacaktır.

            Aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alınması durumunda, istisna uygulaması, sadece en yüksek ücretin elde edildiği işverence uygulanacaktır. Bu durumu işverene bildirme yükümlülüğü çalışana aittir.

3. Teşvik ve İstisnalar Açısından Ücret Ödemeleri

Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu, Serbest Bölgeler Kanunu, Teknoloji Geliştirme Bölgeler Kanunu, Araştırma Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Kanunu vb. kanunlarda teşvik kapsamında ücret ödemeleri de istisna kapsamında bulunmaktadır.

Yukarıda sayılan kanunlar kapsamında bulunan ücret ödemelerinde istisna uygulaması yapılırken ayrıca GVK 23 Maddesi kapsamında asgari ücret vergi istisna uygulaması söz konusu değildir.

4. Yıllık Gelir Vergi Beyannamesi Verilmesi Halinde İstisna Uygulaması

Çalışanların yıllık ücret gelirlerinin GVK 86 Maddesine göre yıllık beyanname beyan edilmesi gerektiği halde yıl içinde istisna uygulamasından faydalanıldığı için yıllık beyannamede söz konusu istisna uygulamasına yer verilmeyecek ve yıllık beyannamede ücret gelirlerinin toplamı üzerinden hesaplanan vergiler mahsup edilecektir.

            Tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirlerinin yıllık matrahının asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşmaması durumunda bu gelirler beyan edilmeyecektir.

            Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yanında çalışanlar, elde ettikleri ücretler tevkif suretiyle vergilendirilmemekte GVK 64. Madde Diğer Ücretler Kapsamında vergilendirilmektedir. Son yapılan yasal düzenleme ile bu uygulamaya son verilmiştir.

Basit usulde çalışanların yanında ve  GVK 64. Maddede sayılan işlerden vb. ücret geliri elde edenlerin söz konusu gelirleri asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşması halinde bu gelirlerin tamamı beyan  edilecek ve hesaplanan gelir vergisinde asgari ücretin yıllık matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi indirim konusu yapılacaktır.

 22 Ocak 2022 tarihinde Resmi Gazete ’de yayımlanan VUK 535 nolu kurul Tebliğ ile 509 nolu VUK Genel Tebliğinde değişiklik yapılmıştır.

            Söz konusu tebliğ ile e-fatura, e-arşiv fatura ve diğer birkaç konuda yeni düzenlemeye gidilmiştir.

1. e-Fatura uygulamasındaki yeni düzenlemeler e-fatura uygulaması kapsamında zorunlu olarak geçişle alakalı yıllık ciro hadleri kademeli olarak yeniden düşürülmüştür.
2. Brüt satış hasılatı (Satışları ile gayrisafi iş hasılatı)

• 2018, 2019 veya 2020 dönemleri için 5 Milyon TL,
• 2021 dönemi için 4 Milyon TL,
• 2022 veya sonraki dönemler için 3 Milyon TL’yi geçen mükellefler,

b)Faaliyet konuları gayrimenkul veya motorlu taşıt, inşa, imal, alım-satım veya kiralama işlemlerini yapanlar ile bu işlemlere aracılık faaliyetlerinde bulunan mükelleflerden brüt satış hasılatı (satışları ile gayrisafi hasılatı),

      –  2020 veya 2021 hesap dönemleri için 1 Milyon TL,

      –  2022 veya sonraki dönemleri için 500 Bin TL ve üzeri olan mükellefler,

c)Kültür ve Turizm Bakanlığı ile belediyelerden yatırım veya işletme belgesi almak suretiyle konaklama hizmeti veren otel işletmeler (yıllık ciro şartı olmaksızın),

d)Kendilerine veya aracı hizmet sağlayıcılarına ait internet sitelerinde veya diğer her türlü elektronik ortamda mal veya hizmet satışını gerçekleştiren mükelleflerden 2020 veya 2021 hesap dönemleri için 1 Milyon TL, 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 500 Bin TL ve üzeri brüt satış hasılatı olanlar, (Amazon, N11, Trendyol gibi platformlardaki kendi mağazalarından satış yapanlar dahil),

Olan mükelleflerin 01.07.2022 tarihine kadar gerekli hazırlıklarını yaparak e-fatura ve e-arşiv fatura uygulamasına geçme zorunluluğu bulunmaktadır.

Yukarıda sayılan mükelleflerin 01.01.2023 tarihinden itibaren e-defter uygulamasına başlamak zorunda oldukları aşikârdır.

2. e-Arşiv fatura uygulamasındaki yeni düzenlemeler;

Hâlihazırdaki uygulamada e-Arşiv faturaları için 5000 TL’den 2.000 TL’ye, vergi mükellefi olmayanlarca 30.000 TL’den 5.000 TL’ye indirildi. Bu uygulamaya 01 Mart 2022 tarihinden itibaren düzenlenecek faturalar baz alınacak.

3. e-İrsaliye uygulamasındaki yeni düzenlemeler;

e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan 2018,2019 ve 2020 hesap dönemlerinde gayrisafi hasılatı 25 Milyon TL’yi geçen mükellefler, e-irsaliye düzenleme zorunluluğunda idiler.

e-İrsaliye kapsamı genişletilmiş olup, 2021 yılı ve takip eden hesap dönemlerinde gayrisafi hasılatları 10 Milyon TL ve üzeri olan mükelleflerde e-irsaliye kapsamına 01.07.2022 tarihinden itibaren dahil olacaklardır.

Mükelleflerin e-Uygulamalar kapsamındaki e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-İrsaliye, e-Serbest Meslek makbuzu, e-Müstahsil makbuzu, e-Gider Pusulası, e-Bilet, e-Sigorta Komisyon Gider Belgesi, e-Sigorta Poliçesi, e-Döviz Alım-Satım Belgesi, e-Dekont gibi uygulamalarda tabii olacağı durumlar 19.10.2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.

e-Fatura Uygulamasına Geçiş Zorunluluğu

a) Aşağıda sayılan mükellef gruplarının e-Fatura uygulamasına dâhil olmaları ve bu Tebliğin “V.7.” ve “VIII.” numaralı bölümlerinde belirtilen istisnai durumlar haricinde, e-Fatura uygulamasına kayıtlı diğer kullanıcılara faturalarını e-Fatura olarak düzenlemeleri ve bunlardan e-Fatura olarak almaları zorunludur.

1- 2018 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 5 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler.

2- 6.6.2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli I sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)’ndan lisans alan (bayilik lisansı dâhil) mükellefler.

3- Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa ve/veya ithal edenler.

4- Mal veya hizmetlerin alınması, satılması, kiralanması veya dağıtımı işlemlerinin gerçekleştirilmesine aracılık etmek üzere internet ortamında 23.10.2014 tarihli ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda tanımlanan başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan gerçek ya da tüzel kişi aracı hizmet sağlayıcıları, internet ortamında gerçek ve tüzel kişilere ait gayrimenkul, motorlu araç vasıtalarının satılmasına veya kiralanmasına ilişkin ilanları yayınlayan internet sitelerinin sahipleri veya işleticileri ile internet ortamında reklamların yayınlanmasına aracılık faaliyetinde bulunan internet reklamcılığı hizmet aracıları.

5- 11.3.2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre komisyoncu veya tüccar olarak sebze ve meyve ticaretiyle iştigal eden mükellefler.

b) e-Fatura uygulamasına dâhil olma zorunluluğu bulunan mükelleflerin, sattıkları mallar ve/veya ifa ettikleri hizmetler için düzenleyecekleri faturaları, bu Tebliğin “V.7.” ve “VIII.” numaralı bölümlerinde belirtilen istisnai durumlar haricinde e-Fatura olarak düzenlemeleri ve almaları zorunludur.

c) 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerde yer alan idare, kurum ve kuruluşlar ile iktisadi kamu kuruluşlarının e-Fatura uygulamasından yararlanma zorunluluğu, usul ve esasları Muhasebat Genel Müdürlüğü’nce tespit edilen Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi çerçevesinde belirlenir.

ç) e-Fatura uygulamasından yararlanan kayıtlı kullanıcıların güncel listesi ebelge.gib.gov.tr adresinden yayımlanır.

d) Bu Tebliğle belirlenen hadlerin altında kalan mükellefler de istemeleri halinde e-Fatura uygulamasından yararlanabilir.

e) e-Fatura uygulamasına geçme zorunluluğu olan mükelleflerin; tam bölünme, birleşme (devralma şeklinde birleşme ve yeni kuruluş şeklinde birleşme) veya tür (nev’i) değişikliğine gitmeleri halinde devrolunan veya birleşilen tüzel kişi mükellefler ile tam bölünme veya tür (nev’i) değişikliği sonucunda ortaya çıkan yeni tüzel kişi mükellefler e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır. Uygulamalara geçme süresi hiçbir koşulda işlemin ticaret siciline tescil tarihini izleyen ayın başından itibaren 3 ayı geçemez.

f) Başkanlık, yapılan analiz veya inceleme çalışmaları neticesinde riskli ya da vergiye uyum düzeyi düşük olduğu tespit edilen mükellefleri veya mükellef gruplarını, faaliyet, sektör ve ciro tutarına bağlı olmaksızın, yazılı bildirim yapmak ve geçiş hazırlıkları için en az 3 ay süre vermek suretiyle e-Fatura uygulamasına geçme zorunluluğu getirmeye yetkilidir.  Kendisine yazılı bildirim yapılan mükelleflerin, yazılı bildirimde belirtilen süreler içinde e-Fatura uygulamasına dâhil olması gerekmektedir. Yazılı bildirim yapılan mükelleflerin, yazıda belirtilen süreler içinde e-Fatura uygulamasına dahil olması ve e-Fatura uygulamasına kayıtlı kullanıcılara düzenleyecekleri faturaları e-Fatura olarak düzenlemeleri gerekmektedir.

Bu zorunluluğa uymayan mükellefler hakkında Kanunda öngörülen hükümler uygulanır.

Siber saldırı, Elektronik arıza, Donanım, Yazılım kaynaklı sebepler yüzünden elektronik ortamda tutulan muhasebe verilerinin ve özellikle e-defter verileri silinme, bozulma, zarar görme, yok olma ile karşılaşan mükelleflerin durumu aşağıda açıklandığı gibidir.

1. e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve ibrazı

     – Vergi Usul Kanunu ve diğer vergi kanunlarında defter, kayıt ve belgelere ilişkin olarak yer alan hükümler elektronik defter, kayıt ve belgeler için de geçerlidir. Bu nedenle, Vergi Usul Kanununun defterlerin Muhafazası ve ibrazı başlıklı 253. Ve 256. maddesi e-defterler için de uygulanacaktır.

• Defter ve vesikaları muhafaza:

Madde 253 – Bu Kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar.

• Defter ve belgelerle diğer kayıtların ibraz mecburiyeti:

Madde 256 – (Değişik: 22/7/1998-4369/4 md.);

Geçen maddelerde yazılı gerçek ve tüzel kişiler ile mükerrer 257. madde ile getirilen zorunluluklara tabi olanlar, muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve karneler ile vermek zorunda bulundukları bilgilere ilişkin mikro fiş, mikro film, manyetik teyp, disket ve benzeri ortamlardaki kayıtlarını ve bu kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir hale getirmek için gerekli tüm bilgi ve şifreleri muhafaza süresi içerisinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz etmek zorundadırlar. Bu zorunluluk Maliye Bakanlığınca belirlenecek usule uygun olarak, tasdike ve 3568 sayılı Kanunun 8/A maddesi uyarınca düzenlenecek katma değer vergisi iadesine dayanak teşkil eden rapora konu hesap ve işlemlerin doğrulanması için gerekli kayıt ve belgelerle sınırlı olmak üzere, bu hesap ve işlemlere doğrudan ya da silsile yoluyla taraf olanlara, defter ve belgelerinin tetkiki amacıyla yeminli mali müşavirler ve serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından yapılan talepler için de geçerlidir.

– 1 seri nolu elektronik Defter Genel Tebliğinin 4. Maddesinde;

Elektronik defter oluşturma konusunda izin alanların muhafaza ve ibraz yükümlülüklerine ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Buna göre; Bu Tebliğ kapsamında, e-Defter uygulamasına dâhil olanlar, muhafaza ve ibraz ödevlerini yerine getirirken aşağıdaki hususlara uygun hareket etmek zorundadırlar:

a) e-Defter dosyaları ve bunlara ait berat dosyaları birbirleri ile ilişkili şekilde elektronik ortamda, muhasebe fişleri ise kağıt ve/veya elektronik ortamda, istenildiğinde ibraz edilmek üzere muhafaza edilmek zorundadır.

b) e-Defter dosyaları,  berat dosyaları ve elektronik ortamda oluşturulan muhasebe fişlerinin veri bütünlüğünün sağlanması ile kaynağının inkâr edilmezliği, NES veya Mali Mühür ile garanti altına alındığı için kâğıt ortamında saklanmayacak (kağıt ortamda tutulması tercih edilen muhasebe fişleri hariç) ve elektronik ortamdaki bu dosyaların kağıt ortamdaki hali hukuken hüküm ifade etmeyecektir.

c) Defterlerini elektronik ortamında tutanlar, e-Defter dosyaları, elektronik ortamda oluşturulan muhasebe fişleri ve ilgili berat dosyalarını vergi kanunları, Türk Ticaret Kanunu ve diğer düzenlemelerde yer alan süreler dâhilinde elektronik, manyetik veya optik ortamlarda (kağıt ortamda tutulması tercih edilen muhasebe fişleri kağıt ortamda) muhafaza ve istenildiğinde elektronik, manyetik veya optik araçlar vasıtasıyla eksiksiz ve okunabilir şekilde ibraz etmekle yükümlüdür.

ç) Muhafaza ve ibraz yükümlülüğü, e-Defter dosyalarının, elektronik ortamda oluşturulan muhasebe fişlerinin ve berat dosyalarının doğruluğuna, bütünlüğüne ve değişmezliğine ilişkin olan (elektronik imza ve mali mühür değerleri dâhil) her türlü elektronik kayıt ve veri ile doğrulama ve görüntüleme araçlarının tümünü kapsamakta olup, e-Defterlere istenildiğinde kolaylıkla erişebilmeyi, anlaşılabilir ve eksiksiz bir biçimde görüntüleyebilmeyi ve okunabilir kâğıt baskılarını üretebilmeyi sağlayacak biçimde yerine getirilmelidir.

d) e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulamasına dâhil olan mükelleflerin kendilerine ait bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesi mecburidir. Üçüncü kişiler nezdinde ya da yurt dışında muhafaza işlemi, muhafaza ve ibraz sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta ve Başkanlık ve Genel Müdürlük açısından herhangi bir hüküm ifade etmemektedir. Muhafaza yükümlülüğünün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ve Türkiye Cumhuriyeti kanunlarının geçerli olduğu yerlerde yerine getirilmesi zorunludur.

2. Elektronik Defter Verilerinin Silinmesi, Zarar Görmesi, Siber Saldırıya Uğraması Halinde Yapılması Gerekenler

– Elektronik Defter Tebliğinin 7. Maddesine göre Başkanlığa başvuru:

7. Diğer Hususlar (Değişik:RG-19/10/2019-30923)  ;

• e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.
• Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir.
• Yeminli Mali Müşavir tarafından hazırlanacak Özel Amaçlı Rapor ile Başkanlığa başvuruda bulunulması gerekmektedir.

Kaynaklar :

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=213&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=15570&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5

    09.02.2021 Tarih ve 31390 nolu Resmi Gazetede yayımlanan 526 nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile e-fatura ve e-arşiv fatura uygulamalarında yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Bahsi geçen tebliğ ile yapılan değişiklikler şunlardır:

1)Sosyal Güvenlik Kurumu ile Sözleşme imzalayan sağlık hizmet sunucuları ve medikal malzeme ve ilaç temin eden tüm mükellefler (tıp merkezleri, eczaneler, laboratuvarlar, ecza depoları vb) 01.07.2021 tarihinden itibaren e-fatura uygulamasına geçmek zorundadırlar.

2)e-arşiv Fatura uygulamasına dâhil olmayan mükelleflerce düzenlenecek faturaların vergiler dahil toplam tutarının 30 Bin TL’yi, vergi mükelleflerine düzenlenenler açısından vergiler dahil toplam tutarı 5 Bin TL’yi aşması halinde, GİB e-Belge düzenleme portalından ya da özel entegratör kuruşların sistemleri aracılığıyla düzenlenmesi zorunluluğu getirilmiştir.

3)e-Adisyon uygulaması; masada servis yapılan ve gerçek usulde (şahıs işletmeleri)vergilendirilen hizmet işletmeleri ( lokanta, kafeterya, pastane, gazino vb.) tarafından kullanma zorunluluğu bulunan, kayıt ortamda düzenlenen “adisyonun elektronik olarak düzenlenebilmesi imkânı getirilmiştir. e -Adisyon uygulaması zorunlu bir uygulama olmayıp, isteğe bağlı tercih edilebilir.

e-Adisyon uygulamasına dahil olmak isteyen mükellefler;

• e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına dahil olması,
• e-Adisyon belgesi düzenleyebilme, muhafaza ve ibraz edebilme bilgilerini elektronik ortamda GİB’e iletebilme konusunda alt yapısının tamamlanmış olması,
• Özel Entegretör firması aracılığı ile e-Adisyon uygulamasına dâhil olması gerekir.

4)e-Fatura, e-Arşiv Fatura gibi düzenlenen e-belgelere ait olarak Türk Ticaret Kanunu 18/3 maddesi uyarınca noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak,  kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılan ihbar veya ihtarlar ile e-belge iptal portalındaki kılavuzdan yer alan usul ve süreler içerisinde elektronik ortamda GİB bilgi işlem sistemine 01.05.2021 tarihinden itibaren bildirme zorunluluğu getirilmiştir.

 16 Şubat 2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 35 Seri nolu KDV Uygulama Genel Tebliği, KDV tevkifatından birkaç başlıkta değişiklik yapılmıştır.

1. KDV Tevkifat Uygulamasında sorumlu tutulacak taraflara bu tebliğ ile ilave yapılmıştır. Kısmi tevkifat uygulaması kapsamında bulunan mal ve hizmetlerin teslimi yapılacak muhataplar arasına (tanımlanmış alıcılar), teslimi yapılacak sendikalar ve üst kuruluşlar, Vakıf Üniversitesindeki ve mobil elektronik haberleşme işletmecileri de dahil edilmiştir.
2. Kısmi KDV Tevkifatı bölümünde sorumlu sayılanlar iki sınıfa ayrılmış olup, bu kısmın(a) bölümündeki KDV mükelleflerine karşı ifa edilen ve bedeli 5 milyon TL üzerinde olan yapım işleri (b) ayrımında sayılanlara karşı ifa edilip yapım işleri ile bu yapım işleriyle birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde, alıcılar tarafından (4/10) oranında KDV tevkifatı uygulanır.   Projenin genişlemesi, sözleşme bedelinin güncellenmesi ve benzeri nedenlerle iş bedelinin daha sonra 5 milyon TL’yi geçmesi halinde bu durumda ortaya çıktığı tarihten itibaren tevkifat uygulanır.
3. Kısmi tevkifat uygulamasında tanımlı alıcılara sunulan Makine, Teçhizat, Demirbaş ve Taşıtlara ait Tadil, Bakım ve Onarım Hizmetlerinde tevkifat oranı (5/10)’dan (7/10)’a yükseltilmiştir.
4. Kısmi tevkifat uygulamasında “Fason olarak yaptırılan Tekstil ve Konfeksiyon İşleri, Çanta ve Ayakkabı Dikim İşleri ve Bu İşlere Aracılık Hizmetleri’nde tevkifat oranı (5/10)’dan (7/10)’a yükseltilmiştir.
5.  Kısmi tevkifat uygulamasında, “Temizlik, Çevre ve Bahçe ve Bakım Hizmetlerinde” tevkifat oranı (7/10)’dan (9/10) oranına yükseltilmiştir.
6. Kısmi tevkifat uygulamasında yeni bir hizmet türü data ilave edilmiştir. KDV mükelleflerine ve tanımlı alıcılara sunulan “Yük Taşımacılığı” hizmetinde (2/10) oranında KDV tevkifatı uygulanacaktır. (Fatura tutarı, 1.000 TL ve üzerinde olan faturalarda tevkifat uygulanacaktır.)
7. Kısmi KDV tevkifat uygulamasında “ Her Türlü Baskı ve Bakım Hizmetleri” işlerinde (5/10) oranı, (7/10) oranına yükseltilmiştir.
8. KDV mükellefleri tarafından, 5018 sayılı Kanuna ekli cetveller kapsamındaki idare, kurum ve kuruluşlar, kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları, döner sermayeli kuruluşlar, kamu kurum niteliğindeki meslek kuruluşları, bankalar, sigorta ve reasünans şirketleri, kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haviz emekli ve yardım sandıkları ile kalkınma ajanslarına ifa edilen ve bu tebliğde özel olarak belirlenmeyen diğer tüm hizmet ifalarında söz konusu alıcılar tarafından (5/10) oranında KDV tevkifatı uygulanır.
9. Kısmi KDV tevkifat uygulamasında, tüm KDV mükelleflerine ve tanımlı alıcılara “Ticari Reklam Hizmeti” alışlarında (3/10) oranında KDV tevkifatı yapılacaktır. Bu yeni uygulanmaya başlanmıştır.
10. KDV mükelleflerine tarafından Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğüne yapılan ve bu tebliğde özel olarak belirlenmeyen diğer tüm teslimlerde söz konusu kurum tarafından (2/10) oranında KDV tevkifatı uygulanır.
11. Kısmi Tevkifalı KDV iade taleplerinde, alıcı tarafından 2 nolu KDV Beyannamesi ile beyan ve tahakkuk ettirilen KDV’nin “ödenmiş olması” şartı getirilmiştir.
12. Yukarıda bahsi geçen tüm düzenlemeler 01.03.2021 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.