Ay: Şubat 2022

İŞVEREN ÇALIŞTIRDIĞI PERSONELİNE YEMEK ÜCRETİ ÖDEMEK ZORUNDA MIDIR?

4857 sayılı iş kanununda işverenin çalıştırdığı personeline yemek ücretini ödemesi ile ilgi olarak herhangi bir zorunluluğu bulunmuyor. Bu tür yan haklar kapsamına girdiğinden dolayı toplu iş ve işverenle yapılan iş sözleşmesi kapsamındaki hükümlere tabiidir. Çalışanlar yemek yardımı konusunda işletme sahibi ile konuşup iş sözleşmesinde yer vermelidir. İş sözleşmesinde yemek yardımı/ücreti konusunda herhangi bir madde geçmezse ise yemek ücreti ödemek zorunluluğu oluşmaz.

Yemek Ücretinin Vergilendirilme ile yemek kartları ve yemekhanenin vergisel avantajları çalışanlara verilen yemek ücreti çözümleri; nakit, yemek fişi, yemek çeki, yemek kartları ve yemekhane olarak ayrılıyor.

Eğer bir şirket nakit olarak bir yemek yardımı yapıyorsa, ücret bordrolarında bu işlemi vergilendirilmelidir.

Eğer yemek kartı, yemek çeki gibi çözümler tercih edilecekse yasa gereği günlük yemek bedeli sınırına kadar vergi kalemlerinden bazılarından muaf tutulur.   

  • SGK işveren hissesi                            
  • SGK işçi prim hissesi                    
  • Damga vergisi.                                    
  • Gelir vergisi                             

Bunlarla birlikte yemek kartı, çeki kullanımlarının muhasebe muhasebe kayıtlarında masraf olarak kayıt alınması gerekir. Yemek bedeli istisna tutar üzerinde kalan rakam için hesaplanır.

Yemek fişleri ise muhasebe personeline ek yük getirmektedir. Her ay çalışanların ay boyunca kullandığı fişlerinin hepsinin ayrı ayrı kayıtlara girilmesi gerekmektedir.

İşletmeler yemek çözümü olarak yemekhane tercih ettiğinde ise işveren masrafı olarak görünür, çalışan için SGK Primi ve damga vergisi ödeme zorunluluğu ortadan kalkar yapılan tüm harcamalar gider olarak kayıtlara alınır Hepimizin bildiği üzere yemek molaları çalışan motivasyonunu artırmada büyük öneme sahip. Yemek ve çay molaları olarak bildiğimiz bu kısa aralar çalışanların zihinlerini temizlemesine yardımcı olur, verimliliklerini yükseltir. Bu yüzden de günümüzde birçok işveren yan hak olarak yemek molalarını tercih ediyor.

Yemek molalarında şirketler birçok yemek çözümü kullanıyor. Bunlar arasında en popüler çözümler yemekhane ve yemek kartlarıdır. Çözümleri kısaca sıralarsak;

  • Nakdi yemek yardımı,
  • Yemekhane,
  • Yemek kartı,                                    
  • Yemek fişi,

Özellikle işverenler yemek çözümü olarak yemek kartı tercih ettiklerinde günlük ne kadar ücret belirtmesinin uygun olacağı konusunda kararsız kalabiliyor. Vergi avantajından faydalanılabilecek günlük yemek bedeli, 2022 yılı için 34 TL + KDV olarak belirlenmiştir. Bu tutarın üzerindeki kısım için vergi avantajı uygulanmamakta olup, aşan tutar için Gelir Vergisi ödenmesi gerekir. Bir çalışanın günlük yemek ücreti ne olmalı, Bu konu ile ilgili olarak Esnaf lokantaları ve Kafe gibi işletmelerdeki yemek fiyatlarına göre belirlememiz en uygun yöntem. Burada belirleyici faktör çalışanlarınızın en çok hangi yemeği tercih etmesine bağlı olarak değişecektir. Çoğunlukla çalışanlarınız öğle yemeklerinde pide türlerinden yemeği istediğini düşünerek hesap yaptığımızda bir çalışan için bir günlük yemek ücreti en az 36,72 TL olmalıdır. Ayrıca çalışanın pide türü tercihi bu yemek türünün hem besin değerinin yüksek olması hem de fiyatının değişimlerden az etkilenmesinden kaynaklıdır. 2022 hesaplarına göre günlük yemek bedeli ve pide endeksine göre bakıldığında işletmelerin yemek ücretinin 36,72 TL altında olmaması gerektiği aşikardır.       

İŞVERENLERE SAĞLANAN YÜZDE 5 TEŞVİK PRİMİ

Sigortalı çalıştıran işverenler sağlanan teşvik ve desteklerden biri de 4/a (SSK) kapsamında çalıştırdığı sigortalılarla ilgili her aya ait sigorta primini takip eden ayın sonuna kadar ödeyen işverenlere sağlanan  yüzde 5 puanlık prim indirimidir. Bu indirimden yararlanan işverenler prime esas kazancın % 37,5’i yerine % 32,5’i üzerinden sigorta primi ödemektedir.

İşverenlerin söz konusu 5 puanlık sigorta prim desteğinden yararlanabilmeleri için aranan şartlardan biri de destekten yararlandığı işyeriyle ilgili olarak kanunlar çerçevesinde tecil ve taksitlendirilmiş /yapılandırılmış olup taksitlendirmesi / yapılandırması devam edenler dışında SGK’ya borcunun olmaması şartıdır. Diğer yandan bu teşvikten yararlanacak işverenlerin mevcut işyerinden başka ülke genelinde bulunan diğer işyerlerinin de  Sosyal Güvenlik Kurumuma borcu olmaması koşulu getirmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu 19 Temmuz 2021 tarihinde yayımladığı 2021/26 Genelge ile 2021/Eylül ayından itibaren 5 puanlık prim indiriminden yararlanmada aranan işverenin, Kuruma borcu olmaması şartının kapsamını genişleteceğini, yeni uygulama ile işverenin sadece destekten yararlanacağı işyeriyle ilgili olarak değil, tüm Türkiye genelinde borcunun olmaması şartının aranacağını, dolayısıyla Türkiye geneli borç sorgulaması yapacağına dair genelge yayımlamıştı. Sosyal Güvenlik Kurumu 09.09.2021 tarih ve  2021/30 sayılı Genelge ile söz konusu uygulamanın başlama tarihini ertelediğini, uygulamanın 2022/Ocak ayından itibaren başlayacağını duyurmuştu.

2022/Ocak ayı geldi ve işverenlerin 5 puanlık prim indiriminden yararlanabilmesi için Türkiye genelinde borç sorgulaması yapılması uygulaması başladı. Dolayısıyla artık Türkiye genelindeki işyerlerinden herhangi birinin yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcun bulunan işverenler, sadece o borcu olan işyeriyle ilgili değil yasal ödeme süresi geçmiş borcu bulunmayan diğer işyerlerinden dolayı da beş puanlık prim indiriminden yararlanamayacak.

Sosyal Güvenlik Kurumu 31.12.2021 tarihinde yayımladığı ve aşağıda belirtilen duyuru ile 5 puanlık indirimden yararlandırılmasına yönelik olarak tüm işyerlerine borç sorgulaması yapacağını belirtmektedir. 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan beş puanlık indirim uygulamasında, yasal ödeme süresi geçmiş borç sorgusu 2022/Ocak ay/dönemine ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesinden/aylık prim ve hizmet belgesinden itibaren geçerli olmak üzere işverenin Türkiye genelindeki tüm işyerleri esas alınarak yapılacak olup, buna ilişkin usul ve esaslar 2021/26 ve 2021/30 sayılı Genelgelerde açıklanmıştır.

Bu durumda, işverenin Türkiye genelindeki işyerlerinden herhangi birinin yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunması halinde, yasal ödeme süresi geçmiş borcu bulunmayan diğer işyerlerinden dolayı da beş puanlık prim indiriminden yararlanması mümkün olmayacaktır.

Diğer taraftan, 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan, “Bu fıkra ve diğer ilgili mevzuatla sağlanan sigorta prim desteklerinin aynı dönem için birlikte uygulanması halinde, bu destek öncelikle uygulanır.” hükmüne istinaden, işverenin Türkiye genelinde yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunması halinde, beş puanlık indirim uygulanmaksızın sadece ilgili kanunlarda yer alan sigorta prim teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanması mümkün olacaktır.

Bu bağlamda, teşvikli belge ile bildirim yapan işverenlerimizce;

  • Türkiye genelinde herhangi bir işyerinden yasal ödeme süresi geçmiş borcu bulunup bulunmadığına ilişkin gerekli sorgulamaların yapılması,
  • Yasal ödeme süresi geçmiş borcunun bulunduğunun anlaşılması halinde borcun ödenmesini müteakip teşvikli belge düzenlenmesi,
  • Yasal ödeme süresi geçmiş borçların, cari aya ait belge verme süresinin son gününde ödenmesi durumunda işverenlerimizin teşvikli belge düzenleyememe sorunu yaşamamaları için yasal ödeme süresi geçmiş borçların, cari aya ait belge verme süresinin bitiminden en az bir gün önce ödenmesine dikkat edilmesi,
  • Yasal ödeme süresi geçmiş borç nedeniyle teşvikli belge verilememesi cari aya ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin/aylık prim ve hizmet belgesinin verilme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağından, ilgili aya ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin/aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresi içinde verilmesi,

Önem arz etmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur…

ASGARİ ÜCRETTEN ALINAN GELİR VERGİSİ SONA ERİYOR

7349 Sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunun 23 üncü maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle hizmet erbabına ödenen tutarın asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi SGK prim payı ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücretlerin gelir vergisinden istisna tutulmuştur. Bu kanun ile Gelir Vergisi Kanunun 64 üncü maddesinde düzenlenen diğer ücretlerde vergileme uygulaması sona ermiştir.

 27/01/2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 319 nolu Gelir Vergisi Tebliğinde Asgari ücretten alınan gelir vergisinin kaldırılmasına ilişkin uygulama esasları yayımlanmıştır.

Bu uygulama ile asgari ücret vergi dışı bırakılmış ve asgari ücretin üzerinden ücret geliri elde edenlerin, asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergileri istisna kapsamına alınmıştır.

  1. Vergilendirme Esasları

GVK 61.madde de ücret, çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile mesai, prim, aylık ücret, ikramiye, gider karşılığı ve benzeri adlarla sağlanan tüm ödemeler ücret olarak değerlendirilir.

Ücret gelirleri tevkif suretiyle vergilendirmekte olup, işverenler tarafından muhtasar ve hizmet prim beyannamesi ile beyan edilmek suretiyle ödenmektedir. Öte yandan, bu düzenleme ile kaldırılmış olan GVK 64, diğer ücretler, yani vergilendirilmemiş diğer ücretler ise tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

            Ücret gelirleri için yıllık beyanname verilmesi halinde, GVK 89.maddesindeki indirimlerden eğitim ve sağlık harcamaları ile bağış ve yardımlar gibi bazı harcamalar indirim konusu yapılabilmektedir.

  1. İstisnanın Uygulanması  

            Asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi SGK Prim payı ve işsizlik sigorta primi düştükten sonraki tutara karşılık gelen ücretler gelir vergisinden istisna edilmiştir.

İstisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinden çalışanların ilgili aydaki gelirine ilişkin verginin hesaplanmasında karşılık gelen gelir dilimi tutarı ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlarda dikkate alınacaktır. Örneğin, Ocak/2022 maaşı brüt 8000 TL olan bir çalışanın hesaplanan gelir vergisi 1.020 TL iken, asgari ücretin vergisi 638,01 TL istisna olarak düşülüp, kalan 381,99 TL kesilecek gelir vergisi olarak beyan edilecektir.

Aynı dönemin damga vergisi hesabında 8.000 TL Brüt ücretten asgari ücret kadar kısım düşülecek   [(8000-5004)*0,0075] ve 22,74 TL damga vergisi hesaplanacaktır.

Çalışanın birden fazla işverenden ücret alması halinde istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanacaktır. İlgili ayda ücret ve ücret sayılan ödemelerin toplamına ücret istisnası bir defa uygulanmaktadır.

Ücret sayılan ödemeler de bu istisna kapsamındadır. Yönetim ve denetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakkı, bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine, sporculara yapılan ödemeler gibi ücret sayılan ödemelerin vergilendirilmesinde bu ücret istisnası uygulanabilecektir.

            Asgari ücret üzerinden ücret alan ve engellilik halinden dolayı vergi indirimi hakkına sahip olan çalışanların, vergi matrahının yeterli olması halinde, hem engellilik indiriminden hem de asgari ücret vergi istisnasından faydalanabileceklerdir.

            Tam zamanlı çalışmayan hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri ile yeni işe başlayan ve işten ayrılan çalışanlara kıst dönem için yapılan ücret ödemelerinde istisna tam olarak uygulanacaktır.

            Aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alınması durumunda, istisna uygulaması, sadece en yüksek ücretin elde edildiği işverence uygulanacaktır. Bu durumu işverene bildirme yükümlülüğü çalışana aittir.

  1. Teşvik ve İstisnalar Açısından Ücret Ödemeleri

Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu, Serbest Bölgeler Kanunu, Teknoloji Geliştirme Bölgeler Kanunu, Araştırma Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Kanunu vb. kanunlarda teşvik kapsamında ücret ödemeleri de istisna kapsamında bulunmaktadır.

Yukarıda sayılan kanunlar kapsamında bulunan ücret ödemelerinde istisna uygulaması yapılırken ayrıca GVK 23 Maddesi kapsamında asgari ücret vergi istisna uygulaması söz konusu değildir.

  1. Yıllık Gelir Vergi Beyannamesi Verilmesi Halinde İstisna Uygulaması

Çalışanların yıllık ücret gelirlerinin GVK 86 Maddesine göre yıllık beyanname beyan edilmesi gerektiği halde yıl içinde istisna uygulamasından faydalanıldığı için yıllık beyannamede söz konusu istisna uygulamasına yer verilmeyecek ve yıllık beyannamede ücret gelirlerinin toplamı üzerinden hesaplanan vergiler mahsup edilecektir.

            Tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirlerinin yıllık matrahının asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşmaması durumunda bu gelirler beyan edilmeyecektir.

            Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yanında çalışanlar, elde ettikleri ücretler tevkif suretiyle vergilendirilmemekte GVK 64. Madde Diğer Ücretler Kapsamında vergilendirilmektedir. Son yapılan yasal düzenleme ile bu uygulamaya son verilmiştir.

Basit usulde çalışanların yanında ve  GVK 64. Maddede sayılan işlerden vb. ücret geliri elde edenlerin söz konusu gelirleri asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşması halinde bu gelirlerin tamamı beyan  edilecek ve hesaplanan gelir vergisinde asgari ücretin yıllık matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi indirim konusu yapılacaktır.

Scroll to top